Archief: Terugblik vanaf 2017

1. Provinciehuis ’s-Hertogenbosch 1 september 2023
2. Presentatie Jenny Ymker in PARK 6 oktober 2023
3. De Pont: Westkunstmodelle 1:1 van Thomas Schutte, zondag 12 november
4. Depot Boymans van Beuningen Rotterdam op 9 juli 2023
5. Biënnale Heilige Driehoek Oosterhout, zaterdag 10 juni 2023
6. Makersgeheimen 2e editie in het Textiellab van het Textielmuseum, 21 mei 2023
7. Bezoek aan museum De Pont de tentoonstelling van Raphaela Vogel, 26 februari 2023
8. Bezoek aan het Van Abbe Museum, de tentoonstelling Dwarsverbanden, 26 maart 2023
9. Bezoek bedrijfscollectie AkzoNobel Art Foundation, 2022
10. Bezoek aan de tentoonstelling in De Pont van de kunstenaar Ragnar Kjartansson 2022
11. Atelierbezoek bij beeldhouwster Beatrijs van der Weijden, juli 2022
12. Bezoek aan ‘De ontdekking van het heden’ in het Noordbrabants Museum in Den Bosch
13. Rondleiding Textiel Museum, Makersgeheimen 1ste editie en Long Live Fashion 20 maart 2022
14. Rondleiding in Museum de Pont 13 november 2021
15. Ingezonden: fotoreportage Lustwarande 2021 Tilburg
16. Ingezonden: EKWC Centrum in Oisterwijk 2020
17. Ingezonden: foto's van de tentoonstelling ‘De Nacht' in de Warande in Turnhout 2020
18. Ingezonden: Tentoonstelling ‘Design van het Derde Rijk’ in SM Den Bosch (recensie van André Meijer) 2020
19. Kunstcollectie Rabobank Utrecht, vrijdag 18 oktober 2019
20. Noordkade Veghel, zaterdag 14 september 2019
21. De Pont Museum, Luc Tuymans, zaterdag 10 augustus 2019
22. Bezoek aan ‘Delirious’ Lustwarande, 7juli 2019
23. Rondleiding in de Pont, Anne en Patrick Poirier, zaterdag 17 november 2018
24. Verbeke Foundation - Kemzeke, zondag 7 oktober 2018
25. Bezoek aan Breda Photo,15 september 2018
26. Bezoek aan Noord Brabants Museum: A Chinese Journey maart 2018
27. The Making of Modern Art in het Van Abbemuseum 26 november 2017
28. STILLE DIALOOG bij Würth 14 februari 2018
29. Nieuwjaarsborrel in PARK, rondleiding door Henk Visch 2017
30. 1e Biënnale Kunst in de Heilige Driehoek, 21 oktober 2017
31. Het Noordbrabants Museum Chiharu Shiota ‘Between the Lines’, 24 september 2017
32. Henk Eikenaar in Baarle Nassau, 4 mei 2017
33. Kasteel van Gaasbeek: Kairos Castle – de kunst van het juiste ogenblik, 17 april 2017
    

Bezoek Provinciehuis ’s-Hertogenbosch op 1 september 2023
Een mooie opkomst van 25 leden. We worden ontvangen met koffie of thee en worstenbroodjes of Bossche bollen voor de liefhebbers. De groep wordt in tweeën gesplitst, onze gids is Geert Kilwinger die ons verschillende aspecten van het Provinciehuis zal tonen: het gebouw van architect Maasland uit 1970 en de kunst die er hangt. Onze enthousiaste rondleider neemt alle tijd om zo veel mogelijk te laten zien en veel vragen te beantwoorden.
In de kantine hangt een groot reliëf van Karel Appel uit zijn laatste periode. Verder zien we een grote collectie wandtapijten uit de jaren 70 tot 90 van onder meer Madelein Boscher, Wil Fruitier, Herman Scholten, Pieter Wiegersma en Ria van Eijk. De meeste wandtapijten zijn geweven in Nederlandse handweverijen zoals de Uil en het Nederlands Textielmuseum.
Het grootste wandtapijt hangt in de Bois le Duc zaal en is van Magdalena Abakanowicz, het is 7 bij 22 meter groot.
We zien de Statenzaal met de (dubbeltjes)deur van Toon Slegers (deze naam vanwege de bijdragen van de Brabantse bevolking aan het gebouw) die de zaal kan afsluiten en draait op een middenspil met kogellagers. In deze zaal zien we ook diverse portretten en beelden van de Koninklijke familie.
Verder ging het naar de 23ste etage met een prachtig uitzicht op de omgeving. Hier waren wanddecoraties te zien van Reinoud van Vught met als inspiratiebron de moerasgronden rondom het Provinciehuis. Terug op de eerste etage zagen we nog glaskunst van Maria Roosen en een hangende textielsculptuur van Sheila Hicks.
Als laatste kwam de oude atoomkelder aan bod die nog zoals het in de jaren 70 tijdens de koude oorlog was ingericht met controlekamers, slaapzalen etc. Griezelig maar verouderd. Al met al een heel geslaagde middag. Gerrie Peeterman / foto's Vic Peeters en Gerrie Peeterman

Foto's Vic Peeters

Jenny Ymker over de zoekende mens
Op 6 oktober bezochten we de jubileumexpositie ter ere van het tienjarig bestaan van Park aan het Wilhelminapark. Er waren veel leden en de sfeer was geanimeerd. Eerst was er gelegenheid om de tentoonstelling te bekijken.
Daarna hield Jenny Ymker, een van de kunstenaars, een boeiend verhaal over haar werk. Jenny is eind jaren negentig begonnen als beeldhouwer. In die tijd werd dat ruimtelijk autonoom vormgever genoemd. Na een aantal jaren in de kunst is ze in de zorg gaan werken. Het werken met mensen met dementie gaf haar het inzicht dat wij onze verhalen zijn. Als iemand alles vergeet dan verdwijnt hij langzaam. Dit bracht Jenny ertoe om verhalen te gaan vertellen met haar kunst. Deze verhalen laten veel ruimte voor eigen invulling. Haar kunstwerken zijn onder andere wandtapijten, lichtbakken en filmloops.
Het hoofdthema in haar werk is ‘de zoekende mens’, in essentie is ieder mens alleen, maar ook humor en het absurde spelen een rol. Het maakproces is heel intensief, Jenny maakt foto’s en werkt samen met een weverij in België. De artistieke foto’s zijn steeds de basis en daar wordt lang aan gewerkt. Jenny werkt als een regisseur die een voorstelling maakt. In iedere foto beeldt Jenny een scene uit en speelt zij onherkenbaar de hoofdrol. Dit levert bijzonder mooie beelden op. Vervolgens worden er veel proefstukken geweven voordat de definitieve wandtapijten klaar zijn. De wandtapijten worden dan vaak nog met de hand ingekleurd. Op de tentoon-stelling waren ook lichtbakken en een filmloop te zien. De weeftechniek en de techniek van de lichtbak maken de afbeelding zachter dan op de foto. Bij de aanwezigen riepen ook bekende landschappen herkenning op zoals bijvoorbeeld de boom met serpentines in de Drunense duinen. Jenny Ymker exposeert regelmatig en het is zeer de moeite waard om eens te gaan kijken. Na deze pakkende inleiding bekeken we de kunstwerken nogmaals, maar nu met andere ogen. En toen was het tijd voor de jaarborrel met lekkere hapjes. Ook deze was zeer geslaagd en een gezellig en mooi begin van het nieuwe jaar van de Kunstkring. Dorien van de Pas / foto's Vic Peeters

Foto's Vic Peeters

Bezoek aan het De Pont: Westkunstmodelle 1:1 van Thomas Schutte, zondag 12 november
Wij troffen bij deze rondleiding een levendige rondleidster die, hoewel afkomstig uit Litouwen, bewonderingswaardig goed Nederlands sprak. Ook gaf zij aan dat zij niet alleen de groep van informatie wilde voorzien bij het tentoongestelde, maar ook regelmatig de groep zou bevragen wat zij er nu over dachten. Na het bekijken van een aantal maquettes in de kleine wolhokjes vroeg zij of wij ons konden vinden bij de namen van deze maquettes, bijvoorbeeld ‘Vogelhokjes’ bij een kleurig meerlagenbouwsel. Daarna bekeken we twee grote houten bouwsels en vroeg zij welke gedachten deze opriepen. Het leken op het eerste gezicht op kleine huisjes met verdiepingen en een groot rond raam. In werkelijkheid waren het maquettes van een luchtverversingssysteem. Schutte zet je met zijn kunst vaak op het verkeerde been. In de grote zaal stonden de drie Westkunstmodelle die nog nooit eerder op volledige grootte waren uitgevoerd. Hoe kwamen die nu hier? De directeur van de Pont kwam op bezoek bij Schutte om over een mogelijke tentoonstelling te praten. Schutte gaf toen aan dat hij deze Westkunstmodelle die al 40 jaar oud waren toch graag eens op ware grootte tentoongesteld wilde zien. En zo gebeurde het, een model genaamd Schiff kon met een trap beklommen worden, een ander model Kiste was een houten constructie waaronder je schuilen kon en de derde was het model van een theaterpodium waarvan de rondleidster een leuke groepsfoto heeft gemaakt. In de grote zaal hingen ook een aantal grote langwerpige kleurige houtdrukprints met architecturale afbeeldingen. Daarna bekeken we een model van het privémuseum van Schutte, de Skulpturhalle in Neuss vlak bij het Raketenstation bij Insel Hombroich. Het dak van de Skulpturhalle bleek gebaseerd te zijn op een ‘pringle-chipje’. Typisch iets voor Schutte. Al met al een boeiende rondleiding en een verlangen om ook eens daar te kunnen rondkijken. Adly Lamers / foto's Vic Peeters en Adly Lamers

Foto's Vic Peeters

Bezoek aan Depot Boymans van Beuningen Rotterdam op 9 juli
Een mooie wandeling vanaf het station naar Het Depot. Ineens zie je een prachtige reflexie van de stad Rotterdam in de ronde spiegelwand van het gebouw. Binnen in de ontvangsthal is het wat kaal en sober en een beetje rommelig. We krijgen een wit schort aan en een blauwe sjerp. Daar gaan de slagers. Eenmaal binnen in de grote hal word je overdonderd door een geweldige hoeveelheid trappen en liften. Hele grote lange trappen, het lijkt wel een prent van Piranesie. Verwacht niet dat je een tentoonstelling ziet zoals in een in museum waar de kunst keurig geselecteerd aan de wand hangt.
Soms sta je op het dak van een glazen kubus en zie je onder je voeten mooie vazen staan. Schilderijen hangen er wel aan de muur, maar in geen enkel verband. Onze rondleidster vond het belangrijk dat we zelf meedachten. Niet passief luisteren, maar ook commentaar geven. Ze bracht ons naar een gang waar de restauratieateliers waren. In een ruimte waren rekken met allerlei voorwerpen en een rek was vol met stoelen. ”Wat is dit? Waar gaat het over?” Materiaal, functie en dergelijke werden geopperd. Een stoel bestond namelijk uit takken van een boom. Maar… die takken waren zo geleid door mensenhanden dat ze de vorm van een stoel hadden gekregen. Dat duurt jaren.
Dan een zaal vol schilderijen, hangend en staand in de ruimte en uit allerlei tijdperken. Heel divers van vroege Middeleeuwen tot hedendaags. De vraag: “Welk schilderij zouden jullie samen kiezen voor een vakantiehuis?” Nu is een groep al heel divers en een vakantiehuis heeft een bepaalde functie en uitstraling. Een heel stel mensen kozen voor Kandinsky`s Vliegend Paard. Anderen kozen voor een wat zwaarder schilderij met een mysterieus licht in de verte. Een mooi schilderij, maar wel wat heftig voor een gezamenlijk vakantiehuis. ‘Gezamenlijk’ en ‘vakantiehuis’ was het uitgangspunt.
Later stonden we op het dakterras. GEWELDIG om de stad tot diep in het hart te zien. Grote gebouwen, dicht op elkaar (vanaf het dak gezien). Ik houd van deze stad (persoonlijk). Loop je wat verder rond dan kijk je in een ander stadsdeel, oudere en lagere bouw. Hoewel, het waren grote patriciërshuizen met wel een paar verdiepingen, maar geen wolkenkrabbers. Je kunt helemaal rondlopen op dit dakterras, er groeien bomen, grassen en er staan spiegels. Weer neergedaald met een van die vele grote liften staan we uiteindelijk met twee voeten op de begane grond en lopen terug naar het station voordat het noodweer los barst.
Marie-Louise Elias

Foto's Vic Peeters

Bezoek aan Biënnale Heilige Driehoek Oosterhout op zaterdag 10 juni 2023
De biënnale in Oosterhout voelde een beetje als thuiskomen. Opnieuw die prachtige plek oprijden, dezelfde entree, dezelfde ontvangst met Maarten Baars’ trapveldje. Opnieuw die hoge verwachtingen, maar nu op ervaring gebaseerd. Alleen het thema is anders. Dit jaar is het ‘Geloof’, de vorige thema’s Hoop en Liefde volgend. In krantenrecensies alsook in de beschikbare publieksgids leidt dit thema, 'geloof', al meteen tot discussies. En zo was het ook in onze groep: wat versta je eronder? En wat moet je ermee? In de publieksgids wordt het thema vertaald in ‘vertrouwen en overtuiging’. Dat is wat de kunstenaars willen overbrengen. Al discussiërend konden we ons daarin vinden. We besloten het thema te laten rusten en te genieten van de gepresenteerde kunst. En die was er volop (ook al konden we tijdens de vooraf onder andere Wessel Verrijt, Fran van Coppenolle, David Bade en Delphine Courtillot. Zij werken, lijkt het, vooral intuïtief met hun gevarieerde materiaal om hun gedachten uit te beelden, terwijl bijvoorbeeld Ine Vermee, Dre Wapenaar, Frans Havermans en Rick van Meel hun werk meer of vooral vanuit een ontwerp en bijna architectonisch of industrieel vorm hebben gegeven. Spannend was ook de geschilderde zuil van Romee van Oers in de voor het eerst geopende tuin van de Onze Lieve Vrouwe Abdij. Twee gekromde en overlappende doeken vormde ze tot een zuil en beschilderde ze met groene, gele en blauwe pigmenten in krachtige streken. Mooi. Veel discussie leverde de tekenfilm van de in Tilburg bekende David Claerbout op. Noch het werk zelf, noch de onderliggende idee, kreeg de lof die hij in de Pont zo vaak kreeg. Daartegenover oogstte het werk ‘Love Grave‘ van Ghada Amee grote bewondering. Zij geeft met het woord ‘LOVE’, op grafdiepte en in zwart uitgegraven, in 2023 opnieuw antwoord op een oorlog - nu in Oekraïne - die vooral dood en leegte brengt.
De kunst binnen hebben we dus moeten overslaan tijdens de uitgebreide rondleiding. De hitte (+30 graden) en de koelte van het overdekte bomenterras deden ons na dik twee uur vooral snakken naar een koud pilsje. Maar individueel hebben we dat op een ander moment zeker ingehaald, schat ik. Onder andere Anne Genen, Fiona Tan, Ann Veronica Janssens zijn te grote namen om zomaar te laten lopen. De aantrekkelijke locatie dichtbij Tilburg en het al bekende werk hebben de keuze voor een tweede bezoek zeker makkelijker gemaakt. André Meijer

Foto's Vic Peeters

Bezoek aan Makersgeheimen 2e editie in het Textiellab van het Textielmuseum op 21 mei
Op de bovenverdieping van het Textielmuseum werden wij door de rondleidster langs bijzondere en heel verschillende werken van een 10-tal kunstenaars geleid. We kregen uitleg over het gebruik van passementen vroeger, ze werden onder andere bij meubels gebruikt om de naden te bedekken en nu dus om een groot kunstwerk van te maken. Een oude techniek in een nieuw jasje gestoken. Bij de andere kunstwerken kregen we uitleg over hoe ze tot stand waren gekomen, welke technieken er gebruikt waren en dat vaak ingewikkelde computerprogramma’s onmisbaar zijn bij de uitvoering daarvan. Het was ook ptettig, dat we bij een aantal kunstwerken ook aan losse proefstukjes mochten voelen, iets dat je bij textielwerk toch haast onbewust doet en haast nooit mag. Bij de grote bijna fotografisch uitgevoerde wandkleden konden we aan de achterkant zien hoeveel verschillende kleuren draden er in verschillende combinaties gebruikt waren om dit tot stand te brengen. Wat zouden de vrouwen die vroeger jaren werkten aan die grote gobelin kleden hiervan hebben opgekeken. Nu werd dit vroegere precisie handwerk perfect door een computer uitgevoerd. Duivelswerk hadden ze misschien wel gemompeld. Bij een tuftwerk in wording, een techniek die wel handmatig wordt uitgevoerd konden we zien hoe deze techniek werkte. Op de benedenverdieping zagen we hoe voor de gordijnen voor het Koninklijk Huis de grotere afbeeldingen ook door borduurmachines heel precies werden uitgevoerd. Na afloop van de rondleiding werd nog de mogelijkheid geboden om op eigen houtje de tentoonstelling Koninklijk Borduren te bezoeken. Adly Lamers

Foto's Vic Peeters en Adly Lamers

Bezoek aan museum De Pont de tentoonstelling van Raphaela Vogel, 26 februari 2023
Met een vol bezette groep gingen we met de rondleidster van De Pont op pad naar het eerste kunstwerk van Raphaela, dit riep meteen al veel vragen op. We zagen een groot orgaan op een karretje dat voortgetrokken werd door een span witte skeletten van giraffen. Het orgaan was een anatomisch model van een penis met allerhande kwalen en het werk heette Können und Müssen. Zo te zien was er van Können met al die kwalen niet meer zoveel mogelijk. Dat levert een probleem op met het Müssen. Mogelijk wilde volgens de rondleidster Raphaela hiermee het einde van de mannelijke dominantie uitbeelden en droegen de giraffen het beeld ten grave.
Daarna kregen we in de grote zaal een aantal verweerde schaalmodellen te zien van iconische bouwwerken als de Arc de Triomphe en de Tower Bridge, die Rapaela Vogel had aangekocht van een verlopen pretpark. Hier stelde Raphaela de oude westerse idealen ter discussie. Op een groot beeldscherm filmde Raphaela zichzelf wanneer ze in een hijskraan klimt.
Ook bij alle volgende kunstwerken, waaronder een serie beschilderde lappen leer, was een toelichting van de rondleidster echt wel nodig. Of je moet minimaal goed het informatieboekje lezen dat bij deze tentoonstelling te verkrijgen is. Saai was deze tentoonstelling in ieder geval niet, het was een overrompelende kennismaking met aan alle kanten vragen oproepend werk van een kunstenares die met haar ideeën een eigen wereld weet te scheppen. Adly Lamers

Bezoek aan het Van Abbe Museum, de tentoonstelling Dwarsverbanden, 26 maart 2023
Dwarsverbanden is een tentoonstelling waarin nieuwe aankopen voor het eerst in het museum worden getoond. Het werk Guess Who’s Coming To Dinner Too? is in 2021 door vier Nederlandse musea gezamenlijk aangekocht, waaronder het Van Abbemuseum. De tentoonstelling Dwarsverbinding: Patricia Kaersenhout bij het Van Abbemuseum bestaat uit één van deze vier driehoekige tafels, waar vijftien vrouwen een plek aan krijgen. Er wordt nog gewerkt aan de borduursels op de tafels.
Hier geeft ze zwarte vrouwen en vrouwen van kleur een plek. Allemaal verzetten deze vrouwen zich in hun levens tegen onderdrukking en ongelijkheid.
We zijn begonnen bij de modernen waar we in een afdeling terecht kwamen met louter zwart-wit beelden. Van zowel Iris Kensmil, mooie portretten onder andere van Angela Davis en een ronde fotocollage van vrouwen die in Joegoslavië in het verzet een rol hebben gespeeld. Naar hen zijn geen straten vernoemd, wel naar mannelijke partizanen.
Hier geeft ze een eerbetoon aan deze vrouwen, oude foto’s gestoken in een nieuw jasje.
De portretten van Marlene Dumas zijn ook indrukwekkend, vrouwen die niet mooier gemaakt zijn. We hebben verschillende interpretaties van kunstenaars gezien die de maatschappij kritisch bevragen en ons voor veel vragen stelden maar ook veel bewon-dering opwekten. Bijvoorbeeld Forest Camouflage uit 2017 door Qiu Zhijie.
Een prachtige geweven kleed van Mercedes Azpilicueta ‘The Captibe: Here’s a Heart for Every Fate’, het verbeeldt de geschiedenis van een mythe over de kolonisatie van Argentinië. Een overweldigende tentoonstelling waar je wel verschillende keren naar toe moet om het allemaal op je in te laten werken. Marie-Louise Elias

Bezoek bedrijfscollectie AkzoNobel Art Foundation, 12 oktober 2022
Op een zonnige woensdag waren we met 23 belangstellenden te gast bij AkzoNobel voor een bezoek aan de jubileumtentoonstelling ‘ALL EYES’ in de Art Space van het hoofdkantoor in Amsterdam. In de collectie, die 2000 werken omvat, zijn gevestigde kunstenaars en jong talent uit binnen- en buitenland aanwezig. Het hoofdthema is ‘kijken en bekeken worden’. Onderwerpen die nu wereldwijd aandacht vragen, zoals de opwarming van de aarde en de uitputting ervan, Black Lives Matter, positie van de vrouw, etc. zijn terug te vinden in de collectie. Speciaal bij de rondleiding was dat we met ons drankje gewoon rond mochten lopen en dicht bij de werken komen. We werden langs enkele highlights geleid. De mens in al zijn verscheidenheid staat centraal in de werken langs de hoofdroute. Links en rechts daarvan vind je werken die weer andere onderlinge verbindingen hebben. Voorbeelden hiervan zijn de aarduitwrijvingen van Herman de Vries (from earth, 16 parts; 2015) die monsters aarde, afkomstig uit de hele wereld, op papier uitwrijft zodat er kleurige pigmentvlakken ontstaan. De verschillende pigmenten tonen de rijke verscheidenheid van de planeet. Het resultaat heeft relatie en gelijkenis met een werk van Anish Kapoor (Untitled; 1995) dat elders in de Art Space te vinden is. Kapoor blaast pigmentpoeder op papier met eveneens kleurvlakken als resultaat. Een onderzoek naar en pleidooi voor natuurlijke pigmenten is te vinden bij Sophie Steengracht (Roots Rise Bloom Fall Wilt; 2020), die ze haalt uit haar zelfgekweekte bloemen. Hier zien we dezelfde relatie tussen aarde-verscheidenheid-pigment-verf. Een ander voorbeeld van onderlinge verbinding is te vinden bij Julien en Nkanga. De video still van Isaac Julien (Stones Against Diamonds; 2016) toont een ijsklomp die door twee handen wordt vastgehouden, een verwijzing naar de door toedoen van de mens smeltende ijskappen en gletsjers. De kunstenaar wil duidelijk maken dat ijs (= water) kostbaarder is dan goud. Het is een metafoor voor de opwarming van de planeet.
’Uitputting van de aarde’ maar ook ‘uitbuiting’ wordt indringend verbeeld door een fotografisch werk van Otobong Nkanga (In Persuit of Bling; 2014). De kunstenaar houdt een blokje mica voor haar mond. Deze grondstof is gevaarlijk voor de gezondheid en wordt gedolven (aarde) door Afrikaanse arbeiders (uitbuiting) en wordt onder andere gebruikt in cosmetica. Dit feit zorgde voor een korte discussie in de groep over bewustwording: weten waar de spullen die je gebruikt vandaan komen. Beide werken verbeelden de omgang van de mens met elkaar en met de aarde. Bijzonder was de pietà van Buhlebezwe Siwani (Isikhumbuzo 2021; 2021) gemaakt van groene zeep. Het werk is gebaseerd op een jeugdherinnering van de kunstenaar die als meisje met groene zeep werd gewassen in de aanwezigheid van mannen. Omgekeerd was onbestaanbaar. Het beeld roept vragen op over de positie van de vrouw en de onderdrukking van zwarte mensen. We worden uitgenodigd om eens aan het beeld te ruiken en zo het begrip van de bedoeling van de kunstenaar een extra dimensie te geven. De diepere betekenis van sommige werken geven zich niet zomaar prijs. De kundige rondleidster was daarom een waardevolle gids bij het ontdekken van die gelaagdheid. Het was ook interessant om gewezen te worden op hoe werken onderling op elkaar waren betrokken en hoe ze pasten bij de thema’s van de verzameling. Na afloop ontving ieder een gidsje met een korte toelichting bij de kunstwerken. Het was een beetje spijtig dat veel bekende, interessante namen van wie ook werk in de collectie aanwezig is, niet te zien waren. Maar dat gaf weer meer ruimte voor kennismaking met nieuw talent. Kortom, een geslaagde rondleiding. Marion Meijer / foto's Vic Peeters

Bezoek aan de tentoonstelling in De Pont van de kunstenaar Ragnar Kjartansson ‘Time Changes Everything‘, op 18 september
Er was veel te zien op deze tentoonstelling en het was wel prettig dat we een rondleidster hadden die wist te verduidelijken wat de kunstenaar had bedoeld met dit werk. Niet dat het werk allemaal een beetje van hetzelfde was, juist niet, het was heel divers, maar het had wel een onderliggend thema, zie de titel van de tentoonstelling We zagen bijvoorbeeld 144 kleine schilderijen die Kjartansson tijdens de Biënnale van Venetië zes maanden lang in een atelier had geschilderd met maar één onderwerp, een mannelijk model in een klein zwembroekje, in een ruimte waar gerookt en gedronken werd. In de loop van de tijd zag je het model verloederen, onderuithangen er ongezonder uitzien. Hier had de tijd dus duidelijk zijn werk gedaan. Ook zagen we op een video (duurt zes uur (!) achter elkaar) de Amerikaanse band The National het melan-cholische nummer Sorrow spelen voor een zaal vol fans. Je ziet hoe de muzikanten uitgeput raken, net als het publiek. Ik zou het niet vol gehouden hebben. Er stond ook een vrouw in een gouden glitterjurk op een ronddraaiend podium. Om de zoveel tellen slaat ze het treurige akkoord E-mineur aan op een elektrische gitaar. Alles glimt en glittert om haar heen. Volgens Kjartansson verandert de tijd alles, ook al doe je steeds hetzelfde. Het was een tentoonstelling waar je nog lang over kon napeinzen. Adly Lamers

Atelierbezoek bij beeldhouwster Beatrijs van der Weijden op 31 juli 2022
Beatrijs bewoont al ruim 30 jaar een voormalig boerderijtje nabij het centrum van Tilburg, wat ze indertijd samen met haar toenmalige echtgenoot heeft opgeknapt en omgevormd tot een idyllisch plekje. De vroegere schuur is een ruim en goed ingericht beeldhouwatelier en de royale tuin is een complete beeldentuin met haar meest recente werk. Met een flinke groep van bijna 20 personen bezochten we haar atelier. We werden ontvangen met thee, koffie of een glaasje fris op het terras voor de atelierruimte. We werden door Beatrijs rondgeleid in twee groepen.
Sinds circa 25 jaar heeft Beatrijs zich als autonoom kunstenaar volledig toegelegd op beeldhouwen. Zij werkt voornamelijk in harde steen. De weerbarstigheid van de steen is voor haar belangrijk voor het ‘goede gevoel met de steen’. Om dezelfde reden werkt ze het liefst met hamer en beitel. Machinegereedschap wordt pas ingezet als dat echt nodig is. We zagen werken in diabaas (een stollingsgesteente wat onbehandeld een groengrijze kleur heeft maar gepolijst diep groenzwart is en wat bovendien in weer en wind zijn glans en kleur behoudt), diverse marmers, dolomiet, hardsteen en ook kalksteen waaronder enkele stukken in Iraanse kalksteen, een mooi getekende bruinoranje steen. Beatrijs laat zich inspireren door wat haar bezighoudt, ze maakt vooraf een plan en een schets. Maar soms ook is de steen leidend. Ze probeert het maximale uit de steen te halen, niet alleen uit de vorm maar ook uit de afwerking. De oppervlakte kan ruw gelaten zijn, gehakt in bepaalde mate, gebouchardeerd, gezoet of gepolijst. Een en ander vaak in combinaties voor de diverse vlakken van het beeld. Een mooie afwerking was te zien bij een beeld in diabaas waarvan een vlak was voorzien van groefjes waarvan alleen het buitenste oppervlak was gepolijst. Haar werken zijn veelal non-figuratief maar tonen wel goed wat zij wil uitdrukken. Beatrijs is zeer geïnspireerd en vertelt met enthousiasme over haar werk. Ze brengt haar kennis en kunde ook graag over door het geven van workshops in haar ruime atelier en dito tuin. Ton Dolman

Bezoek aan de tentoonstelling ‘De ontdekking van het heden’ in het Noordbrabants Museum in Den Bosch
Veertien leden van de Kunstkring waren op deze heerlijk zonnige zondagmiddag in april naar Den Bosch gereisd om deel te nemen aan een rondleiding bij de tentoonstelling de ‘Ontdekking van het heden’. De tentoonstelling bevatte veel kunstwerken die nog niet eerder te zien waren geweest. De 90 werken waren in een zaal per periode gerangschikt. Zo kon de rondleidster ons per periode informeren over het hoe en waarom van de kunstwerken en welke maatschappelijke factoren een rol speelden bij het opkomen van kunststromingen. Ook wees zij ons erop dat er ook altijd kunstenaars waren die zich niet aan de heersende stijl van die tijd hielden. Die bijvoorbeeld toch lekker een klassiek landschap schilderden. Een exemplaar hing als contrast bij de andere werken uit die betreffende periode. We zagen ook werk van kunstenaars dat wel heel erg afweek van het werk waarmee zij later beroemd werden. Zo hing er een klein aquarelletje met blokjes in pasteltinten. Volledig abstract dus. Maar dit werk was van Carel Willink! Een wel heel vroeg werk dus dat de kunstverzamelaars toch hadden opgemerkt en gekocht. De rondleidster verzuchtte, dat toen zij op de kunstacademie zat het helemaal not done was om figuratief werk te maken. Terwijl ze wel de technieken om dat te kunnen doen hadden geleerd. Wilde je een goed cijfer krijgen dan moest je flink abstract uitpakken. Nu is figuratief weer helemaal up-to-date en kunnen kunstenaars zich weer helemaal daarop uitleven. Al met al was het een interessante tentoonstelling met een goed geïnformeerde rondleidster. Na afloop kon er ook nog een bezoek gebracht worden aan een andere tentoonstelling in het museum, over de ontwikkeling in het schilderen/afbeelden van het landschap. Daar werd dan een klassieke afbeelding gekoppeld aan een recent werk. Ook heel interessant om te zien. De middag werd afgesloten op het terras van het museum. Adly Lamers

Makersgeheimen 1ste editie en Long Live Fashion in het Textiel Museum
Marlaine Verhelst heeft een helder verhaal over alle textiel ins en outs, zij laat zien welke stappen er tussen inspiratie en eindproduct worden gezet. Soms ligt het begin bij een opdracht, soms bij een ontwerp.
Via fondsen en subsidies kunnen bijzondere ontwerpen gerealiseerd worden.
Van Koen Tazelaar kregen we een verhalend wandkleed te zien, oorspronkelijk een samen-werking tussen de Hermitage en St. Petersburg, een samenwerking die recent tot het verleden is gaan horen. Zelfs de boeken die de weefselstructuren, de bindingen en de kleurencombinatie laten zien.
Otobong Nkang (1974) kreeg een opdracht om een ontwerp te maken over vier verdiepingen van vier meter hoog, hiervoor werd een vier meter brede weefmachine aangeschaft, een verticaal beeld van diepzee tot de lucht.
Suzanne Oude Hengel legde zich toe op elastisch schoeisel, waarvan de diverse ontwikkeling-sstadis te zien zijn.
Twee jonge ontwerpers legden zich toe op de ontwikkeling van zonneschermen waarbij de textiel reageert op het licht, dit betekende een samenwerking tussen weverij, borduren, laeser-snijderij en elektronica.
Jef Montes gebruikte krullende garens die onder invloed van bijvoorbeeld regen veranderen. Op een filmpje is te zien wat dat met witte jurken doet.
Tot slot zijn er een aantal eindproducten te zien: een zonnescherm, schoenen, jurken, het wand-kleed voor de Hermitage en gepersonaliseerde breases.

Long Live Fashion
Aan deze tentoonstelling heeft de Wolkat haar bijdrage geleverd, bergen afgedankte kleding, uitgeselecteerd op kleur en op hergebruik bijvoorbeeld vilt of garens. Er is ook een pleidooi voor reparatie en voor creatief hergebruik, bijvoorbeeld van festival tentjes, met een prachtig regen-jack als resultaat.
Een inspirerende tentoonstelling die je ervan bewust maakt dat weggooien het aller allerlaatste is waar je in deze tijd aan mag denken.
Marij Schoonen

Rondleiding in Museum de Pont 13 november 2021

Lustwarande 3 juli tot 3 oktober 2021

Foto's: Adly Lamers

Foto's: Adly Lamers

Tentoonstelling ‘De Nacht' in de Warande in Turnhout (België)

Foto's: Adly Lamers

Tentoonstelling ‘Design van het Derde Rijk’ in SM Den Bosch (recensie van André Meijer)
Onlangs zag ik de tentoonstelling ‘Design van het Derde Rijk’ in het Design Museum in Den Bosch. Ik ging er met de nodige aarzeling heen. “Moet dat nou?” en “Waarom die titel? Design (!) van het Derde Rijk”. En “Hoe zouden ze dat nu tentoonstellen?”
De laatste jaren heb ik met opzet bouwkundige en beeldende herinneringen aan het Derde Rijk bezocht in Berlijn, München en Neurenberg. Maar ook het werk en enkele tentoonstellingen van LeCorbussier en het Bauhaus, o.a. in Rotterdam, Stuttgart, Berlijn, NovaHuta en diverse plekken in Frankrijk, een stroming die als modern, functioneel en humanistisch wordt gezien.
Steeds met vragen als: Hoe uit zich een ideologie of maatschappijopvatting in esthetiek, en omgekeerd: is een bepaalde esthetiek zoals die van Riefenstahl, van de Luidpoldarena (en de stad Neurenberg zelf), of van de Ville Radieuse en het Siemensdorf een uiting van of een inspiratie voor een bepaalde ideologie geweest? Met die gedachten en vragen opnieuw in het hoofd bezocht ik de tentoonstelling in Den Bosch.
Wel, de tentoonstelling in Den Bosch brengt mij niet verder. Allerlei voorwerpen worden getoond die op zich ook in andere tentoonstellingen niet zouden misstaan. Zoals een beeld van een blote man, een schilderij van een liggend naakt, een groot houten bureau, een boek met een met hout ingelegde omslag, een bord met bestek, een gezinsauto, een jerrycan, een legerhelm, foto’s en affiches van autobahnen of een partijvlag. Esthetisch en cognitief vaak zeer acceptabel oftewel steeds overeenkomstig mijn ‘verlichte’ smaak. Ja, er wordt bij verteld dat ze werden ontworpen of gebruikt door of voor aanhangers van het Nazisme, inclusief de Führer zelf. Vaag wordt ook duidelijk dat vele voorwerpen door hun esthetiek bijdroegen aan de acceptatie destijds van de ideologie van het Derde Rijk. Maar het fascistische karakter ervan, of de gevolgen van deze voorwerpen, ontworpen voor of gebruikt door aanhangers van die abjecte ideologie van rassenhaat en dictatuur, worden niet direct of voluit duidelijk. Je moet dat halen uit de geschreven of gesproken toelichting, en dan vaak nog vaag en niet altijd.
Het meest wordt dit voor mij duidelijk bij een getoonde stafkaart van het centrum van Warschau. Op die kaart is een bepaald gebied gearceerd. Zulke kaarten kun je ook nu in alle gemeentehuizen aantreffen. Ze worden nog dagelijks getekend. Voor allerlei doeleinden. Maar hier betreft het een kaart van het getto van Warschau. De vormgeving zelf van deze kaart is in geen enkel opzicht bijzonder. Wat leert mij deze getoonde kaart dan in deze tentoonstelling over Design van het Derde Rijk? Esthetisch niets, cognitief/functioneel niets extra’s en moreel evenzeer niets. De toelichting moet de link leggen. De abjecte amoraliteit van de ideologie van het Derde Rijk wordt in deze tentoonstelling onderworpen aan de expliciete nadruk op het ontwerp en de esthetiek van de voorwerpen. Daarmee positioneert deze tentoonstelling zich voor mij naast andere designtentoonstellingen, of nog meer naast eerdere tentoonstellingen over de schilderkunst onder Stalin, zoals o.a. getoond in Assen en Brussel. Ook daar loop je de deur uit met de idee: mooie schilderijen, soms wel en soms niet overeenkomstig mijn smaak! Terwijl de wandaden van Stalin daarbij zelfs helemaal onvermeld bleven. Hier blijken die alleen uit de toelichting.
Deze tentoonstelling blijft daarmee grotendeels eendimensionaal. Zoals bediscussieerd door Marcuse in het voorbeeld van de ‘schone atoombom’. Of ook in ‘de banaliteit van het kwaad’ door Hannah Ahrendt. Of bij Susan Sonntag waar zij zegt dat de foto- en filmcamera niet neutraal zijn omdat beiden uitnodigen tot poseren. Net als in onze tijd Facebook en Instagram. Met andere woorden, ik - iemand die twee keer Auschwitz heeft bezocht - ben nog niet toe aan een eendimensionale, esthetische tentoonstelling over ‘Duitse voorwerpen tijdens het Derde Rijk’. Misschien kom ik terug bij een tentoonstelling over ‘het Derde Rijk en haar gebruik en misbruik van design’. Dat zal ongetwijfeld een andere tentoonstelling worden.
Bij het verlaten van de tentoonstelling in Den Bosch wordt je evenwel ‘gelukkig’ (??) wel meteen geconfronteerd met de morele en ware gevolgen van de ideologie en het ontwerp VAN het Derde Rijk: op de synagoge tegenover de uitgang hangt een plaquette met de namen van de vele joden die uit Den Bosch zijn weggevoerd naar o.a. Auschwitz en nooit zijn teruggekeerd. De in de tentoonstelling getoonde voorwerpen zelf hebben daar geen schuld aan maar het maakt hen niet onschuldig. Ze zijn elk op zich getuigen. Zoals voor Armando de bomen en het bos bij Amersfoort getuigen waren van een gruwelijke oorlog. Hij kon ze slechts in zwart schilderen. Alleen de plaquette buiten blijft me daarom bij. Een getuige van het Derde Rijk in passend zwart!
André Meijer

Rabo collectie 18 oktober 2019
Op 18 oktober bezochten we met 2 groepen van 10 personen de Rabo collectie. Na de veiligheids-maatregelen werden we rondgeleid door het gebouw. Beneden in de kantine was een heel grote wand met porselein te zien van Ni Hei Fan. Hij had de basis van de route van de VOC gebruikt, maar dan in omgekeerde volgorde. Hij heeft voorwerpen van porselein in China laten maken naar gebruiksvoorwerpen van nu. Op de negende verdieping zagen we een landschap bij nacht in abstractie gemaakt door Hans Broek.
De foto’s van Edwin Zwakman waren heel desoriënterend. Het leken echte foto’s van landschappen, maar bij nadere beschouwing bleken het foto’s van maquettes die hij had gemaakt. Uitgangspunt waarop de collectie wordt gekozen berust op drie pijlers: conceptueel, mens en maatschappij.
Men volgt zo veel mogelijk hedendaagse kunstenaars, ook hele nieuwe starters. Naast heel bekende kunstenaars zagen we ook nieuwe onbekende. Over het algemeen hebben we wel veel fotomateriaal gezien. Beneden in de hal stond het Statue of Liberty in hout van Fernando Sanchez Castillo, waarin hij een eigen versie ontwikkelde. Daarin zoekt hij naar een balans tussen de verhalen en intenties uit het verleden en heden over het vrijheidsbeeld. Het was een excursie waar te veel de nadruk lag op fotografie, terwijl er zoveel ander werk onderbelicht bleef. Het is zeker de moeite waard om nog eens de collectie te bezoeken. Men kan dat ook zelf doen.
Marie-Louise Elias

Het wonder van Veghel
Zaterdag 14 september bezochten wij met een groep van 14 Kunstkringleden het voormalige fabrieksterrein aan de Noordkade. Op deze locatie waar vroeger de voedingsindustrie van Veghel groeide en bloeide staat nu kunst cultuur en ontspanning centraal. Wij werden door onze gids met koffie ontvangen in het museumgebouw Ziemij. Hier kregen wij informatie over de geschiedenis van het fabriekscomplex en hoe de transformatie van het pand tot stand was gekomen. Het terrein met de diverse gebouwen was leeg komen te staan en de gemeente Veghel wilde het hele complex slopen om er woningen op te zetten. Dit plan kon niet doorgaan vanwege milieutechnische eisen. Een investeerder kocht het complex toen voor 4 miljoen, terwijl menigeen zich afvroeg wat deze man bezielde.
Wij zagen deze middag hoe dit uitgepakt heeft. Na een (iets te lang) bezoek aan het museum dat een verzamelplaats bleek van machines en instrumenten van allerlei aard bezochten wij diverse nieuwe invullingen van de gebouwen op het terrein, waarbij de rondleider ook uitleg gaf over hoe deze panden vroeger gebruikt werden. Het was indrukwekkend wat er allemaal gerealiseerd was: een bioscoop met vier grote zalen, een theater voor toneel en dans, diverse horecagelegenheden, een grote kookwinkel waar ook cursussen werden gegeven, expositieruimte, een escape room ruimte en een grote Jumbo supermarkt. Bovenop de grote silo’s was een hotel gepland, wij keken naar de duizelingwekkende hoogte en hoopten dat de lift dan daar niet zou uitvallen. Na twee uur hadden we een goede indruk gekregen hoe met behoud van de oude architectuur een indrukwekkend complex vormgegeven kan worden. En dat in een vrij kleine gemeente als Veghel. Wie niet aan deze excursie kon deelnemen raden wij aan om toch eens een kijkje daar te gaan nemen.
Adly Lamers en Marius de Jong

Foto's Beatrijs van der Weijden

De Pont Museum, Luc Tuymans, zaterdag 10 augustus 2019
Samen zie je meer!
Van alle rondleidingen van de afgelopen jaren is er vast een ’n blijvende herinnering gebleven. Wat maakt dat die kunstenaar op je netvlies gebleven is; was dat de kunst, was dat de rondleiding, was het datgene wat werk opriep…… Dat betekent ook dat er veel in de vergetelheid is geraakt. Wat maakt dat een rondleiding een toegevoegde waarde kan hebben! Allereerst kan feitelijke informatie meer inzicht / begrip opleveren; als voorbeeld denk ik dan aan de recente tentoonstelling van Luc Tuymans, zijn werk spreekt niet voor zich en vraagt om context. Als een rondleiding alleen zou bestaan uit feitelijke informatie dan zou je ook kunnen volstaan met een goede voorbereiding door je goed in te lezen. Een belangrijk aspect van een rondleiding is het uitwisselen van beleving, wat doet het werk je en ook durven zeggen als het je niets doet, je niet raakt, niet verwondert, niet betovert, niet verrast, als het je koud laat. Dat schept ruimte voor jezelf op de eerste plaats, maar ook voor anderen die anders beleven wat je samen ziet op dat moment. Een goede rondleiding bepaal je ook zelf zolang je nieuwsgierig bent naar de kunst, de kunstenaar, de rondleider, en naar de groepsleden, want samen zie je meer!
Marij schoonen

Bezoek aan ‘Delirious’ Lustwarande in het park De Oude Warande in Tilburg, 7juli 2019
We waren met 20 personen van de Kunstkring en werden voor de rondleiding verdeeld over twee groepen die elk een eigen deels afwijkende rondleiding kregen.
‘Delirious’ is de titel van de inmiddels 10e en zeer geslaagde editie van de Lustwarande. De Lustwarande presenteert recente ontwikkelingen in de hedendaagse sculptuur. De huidige editie is weer terug naar het meer fysieke van het materiaal, de materiaaltoepassing, nieuwe materialen en het proces van uitvoering. De buitenzijde van de sculptuur staat weer meer centraal. Er staan werken van 25 kunstenaars uit diverse landen. Hoewel er geen vast thema was is de titel ‘Delirious’, onbedwingbaar-onstuimig-uitzinnig, daarbij toch een duidelijke aanwijzing naar deze hernieuwde fysieke sculptuurpraktijk.
Onze gidse had voor ons zes kunstwerken geselecteerd waarbij ze bij elk object een zeer goed informatief verhaal had. Vanwege haar grote enthousiasme en ook door onze inbreng is ze daarbij afgeweken van haar eerdere selectie en hebben we meer kunstwerken gezien en nam ze meer tijd als gepland. We begonnen met een werk van Lena Henke, twee grote reflecterende aluminium sculpturen aan weerszijde van het pad bij de ingang van het park. Dankzij de boven de sculpturen aangebrachte spiegels, die niet alleen de werken maar ook het bos en de bezoekers reflecteren, kan je zien dat dit twee grote ogen zijn. Verder bezochten we onder meer werken van Justin Matherly, Claudia Comte, Filip Vervaet, Win McCarthy en Sarah Lucas. Ze waren allen zeer boeiend en sommign zeer fascinerend. Maar het gaat te verom hier al deze werken te beschrijven. Dat zou mogelijk afbreuk doen aan de werken die wij (nog) niet hebben gezien. Het is aan de lezer deze kunstwerken van deze zeer goede expositie zelf te gaan bezoeken. Iets wat ik ten zeerste aanbeveel. Ik ben ook zeker van plan ben om weer terug te gaan en alles nog eens goed te zien en te beleven. Ton Dolman

Tentoonstelling van Anne en Patrick Poirier in De Pont
Een geweldige ervaring van twee mensen die hun belevingen vorm geven, waar ze ook zijn en wat ze ook doen. Het echtpaar is gefascineerd door de oudheid, door archeologie en bouwkunde. Ze reisden veel en hun ervaringen zijn in het werk terug te vinden. We zien een hoofd dat opengeklapt is en in de ene helft zijn de ruïnes van voorheen te zien en in de andere holte staan twee mensen in het nu. Verleden en toekomst. De ene helft is het gezicht van Anne en het andere profiel is van Patrick. Zoals de Januskop in de mythologie ook verleden en heden symboliseert. Hun gedachten: bibliotheek, musea en theater zijn de pijlers van ons denken, opslaan en herbeleven. Daarvan een grote witte maquette met amfitheater, vormen die bibliotheek en theater suggereren. Hoge kwaliteit van menselijk zijn. In het midden hiervan drie gebouwen die: het Theater van het Geheugen, het Theater van de Vergetelheid en het Amfitheater van de Dromen. Zie daar de mens. Daar tegen-over staat een hele grote zwarte stad gemaakt van… blikjes, doosjes plastic flessen en alles wat wij weggooien. De stad is als een olievlek uitgedijd. Maar er zijn geen mensen meer. Weg. Alles is in verval, spoorwegen zijn afgebroken, wegen houden gewoon op. Er is een vliegveld, er zijn tanks, er lopen soldaten rond (allemaal kinderspeelgoed) om de boel in de gaten te houden. In een lege stad? Ja want daar lopen de outcasts rond die alles stelen wat nog te gebruiken is zoals de koperen leidingen e.d. Dan was er nog een grote plastic ballon. De laatste vluchthaven voor de overlevenden met daarin alles wat nodig is om te overleven. Maar ook al de herinneringen. Die nemen we altijd en overal mee naar toe want die zijn opgeslagen in ons brein. Verder was er nog een groot wit voorwerp, zwevend in de ruimte. Als een UFO. Een wereld waarin we ook vluchten en overleven. Door kleine raampjes kun je naar binnen kijken waar mensen doende zijn. Zo ook een gouden vleugel die refereert aan Ikarus en Daedalus, die vleugels aanbonden om weg te vliegen. De rest is bekend. Door raampjes kun je weer in de binnenruimte kijken waar het leven zich afspeelt. Het echtpaar maakte vele reizen en als een dagboek is er de grote muur, die vol hangt met vellen papier van gelijke maat waarop ze allerlei ervaringen hebben verwerkt van hun reis naar Los Angeles. In de wolhokken waren nog veel interessante dingen te zien. In het laatste hok zag men in lichtletters alle thema`s die hen bezig houden en die ze verwerkt hebben in hun projecten.

Daarna gingen we nog kijken naar het werk van Ann Veronica Janssens.
Het eerst wat we zagen waren glazen kubussen met daarin een kleurvlak en spiegels. En dat alles op een zeer ongrijpbare manier tot je komt. Hoe het tot stand is gekomen blijkt een scheikundig proces te zijn. Heel fascinerend. Ook de platen die schuin tegen de muur stonden en naar gelang je er anders voorstond veranderden van kleur. Prachtig, maar niet te vatten met een simpel verstand. Het grote raam dat de kleuren buiten veranderde was wonderschoon. Later naar de lichtobjecten. Dat was een proces dat wel meer vertoond is. Maar de kamer die in mist gehuld was werkte weer heel vervreemdend. Er was een muur, maar die was er niet. Je kon er doorheen lopen. Het leek de wereld van Harry Potter wel. En dan was er nog de kleine kamer vol rook waar je toch maar voorzichtig langs de muur bleef schuifelen, bang dat je was de weg niet meer terug te vinden. Weer-bericht: als u nog de weg op moet, pas dan op! vanavond zware mist. Bij het nagesprek aan tafel viel de naam Béta-kunst. Wiskundige en scheikundige formules. Past wel bij deze tijd. Marja van Reijen

Verbeke Foundation - Kemzeke, zondag 7 oktober

Bezoek aan Breda Photo,15 september 2018
Wij bezochten op zaterdag 15 september de 8e editie van Breda Photo. Ik moet bekennen dat het voor mij de eerste keer was dat ik deze tentoonstelling bezocht en ik ben zeker van plan om de volgende edities ook te gaan bezoeken. We kwamen bijeen bij het voormalig Breda´s Museum, dat nu Breda Botanique heet, en begonnen met de rondleiding die op het grote plein achter het Chasse Theater was opgesteld waarbij een zigzaggend pad ons langs een soms wel 6 meter hoge stellage leidde waaraan de foto´s in groot formaat waren opgehangen. Ik heb wel eens horen zeggen dat een foto een vat is voor verschillende verhalen. Als je naar een foto kijkt maak je vaak je eigen verhaal door naar het onderwerp, het beeld en de compositie te kijken en je kunt het wel of niet mooi of boeiend vinden. Maar daarnaast heeft de fotograaf ook zijn eigen verhaal en dat verhaal kregen wij nu van onze rondleider te horen. Zo zagen we foto´s van een Afrikaanse fotografe waarop een mix van Europese paspoppen met Afrikaanse modellen te zien was. De fotografe wilde hiermee laten zien hoe ons schoonheidsideaal, zo dun mogelijk, verschilt van dat van Afrika. Wat is gezonder denk iik dan. Op een serie ouderwets aandoende foto´s zagen we twee vrouwen in boerka waarbij telkens een modern element werd toegevoegd. Dat zag er soms wel komisch uit: wel in boerka maar met racefiets of ghettoblaster. Toch kregen we te horen dat de allerlaatste foto uit de serie in Iran verboden was. Op deze foto stonden de vrouwen met een stapel boeken afgebeeld en dat ging kennelijk te ver. Boeken is kennis en kennis is gevaarlijk voor vrouwen. Een mooie serie natuurfoto´s bleek de route uit te beelden van een buis die van de Rode Zee naar de Dode Zee zou gaan lopen om het water in de Dode Zee aan te vullen. Dit project staat ter discussie omdat niet bekend is in hoeverre de structuur van de Dode Zee hierdoor wordt veranderd. Heel mooi waren de foto´s die lieten zien hoe in een betrekkelijk korte periode een steppe landschap was veranderd in een woestijn. En dat dit fataal was voor de nomadische families die gewend waren met hun vee door de steppes te trekken. In de binnententoonstelling in Botanique zagen we schokkende foto´s over het bedrijf Monsanto. Dit bedrijf ontwikkelde zaden met resistentie tegen allerlei ziekten. Prima toch, zou je denken. Maar die resistentie is maar eenmalig en dwingt de boeren dus om ieder jaar weer deze zaden te kopen. Gedurende de twee uur durende rondleiding hebben we veel gezien en gehoord. De hele tentoonstelling bezoeken was niet mogelijk gezien het aantal locaties. Dat was in één middag echt niet te doen. Maar een vervolgbezoek was nog tot 21 oktober mogelijk. Adly Lamers

Bezoek aan de tentoonstelling A Chinese Journey in het Noord Brabants Museum
De rondleiding was op de dag na de opening van de tentoonstelling en op de dag van vrij reizen met het boekenweekgeschenk waardoor het erg druk was in het museum. Maar de enthousiaste en deskundige gids wist ons toch een uitgebreide rondleiding te geven met goede informatie. A Chinese Journey omvat een overzicht van moderne kunst uit China gemaakt in de laatste 15 jaar en verzameld door de Zwitserse zakenman Uli Sigg. Deze zakenman en diplomaat heeft vanaf 1980 vele jaren in China gewerkt. Om het land en de cultuur beter te doorgronden zocht hij contact met Chinese kunstenaars en legde een grote verzameling aan. Dit viel nog niet mee. De hedendaagse kunst speelde zich voor een belangrijk deel in de underground af en was niet zomaar toegankelijk, mede door de veelal maatschappelijk kritische en politieke lading van het werk. De Sigg collectie is ’s werelds grootste verzameling hedendaagse kunst. De tentoonstelling A Chinese Journey voert langs een 50 tal topstukken uit deze verzameling. Er is werk te zien van kunstenaars die in het westen bekendheid genieten, waaronder Ai Weiwei. Maar een groot deel van het getoonde werk is van kunstenaars die hier nog onbekend zijn.
De Chinese kunst maakt een grote ontwikkeling door. Kunstenaars omarmen gretig de westerse kunst. Maar opvallend is dat veel Chinese kunstenaars China’s culturele traditie niet geheel aan de kant zetten maar er een eigen invulling aan geven. Zij laten zich bijvoorbeeld leiden door shan (berg) en shui (water). De natuurelementen spelen een grote rol, naast de beleving van de mens die daarin een kleine rol speelt. Centraal rivieren, waterval-len, bergpaden en laaghangende wolken, en mensen als nietige figuurtjes die een kronkelend (levens)pad nemen naar een onbekende bestemming in de bergen. Veel werken moeten met geduld bekeken worden, ‘kijken met de geest’. De westerling is veelal te ongeduldig. Dit kwam vooral tot uiting in een aantal ogenschijnlijk witte schilderijen. Hoe langer je keek hoe meer je zag en toch een beeld en een gevoel ontwaarde. Een lange handrol bedrukt met houtgravures met heldere lijnen zonder schaduwpartijen en afbeeldingen als in een stripverhaal, waarvan een aantal voorstellingen deed denken aan Jeroen Bosch.
Het tankproject van He Xiangyu (refererend aan de student met zijn boodschappentasje voor de loop van de tank bij de betogingen op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989), laat een als het ware leeggelopen tank zien. Het object op bijna ware grootte is gemaakt van Italiaans tuigleer en de werktekeningen en schetsen hangen aan de wand.
In Second Seal laat Tsang Kin-Wah in een donkere kamer fel rode letters en woorden als een waterval van de wanden aflopen. Vooral als de dichtheid van de woorden toeneemt krijg je het gevoel in een snel stijgende lift te staan.
Daarnaast nog vele andere intrigerende en boeiende kunstwerken, soms groot maar ook klein, zoals een bonsaï die met stalen pennen en constructies in de gewenste vorm wordt gedwongen. Haast te veel om in je op te nemen. Vele deelnemers aan de excursie namen na afloop de tijd om alles nog eens rustig opnieuw te bekijken en waren van plan om later nog eens terug te komen. Alles bij elkaar een zeer boeiende tentoonstelling waar we allemaal erg van hebben genoten.
Elly Dolman

Bezoek aan Noord Brabants Museum: A Chinese Journey maart 2018
Er was veel, heel veel te zien op deze tentoonstelling die ook tentoonstelde hoe moderne kunst in diverse perioden werd ten-toongesteld. Daartoe waren diverse stijlkamers ingericht met werken uit de eigen collectie: foto’s, decorstukken en kopieën van schilderijen. Gelukkig hadden we een goede rondleidster die ons door deze veelheid aan informatie heen loodste. Dat was wel nodig om grip te houden op de context. Ook was het prettig dat de rondleidster interactie met de groep onderhield en naar onze mening vroeg. Al met al hebben we deze middag een interessante reis gemaakt door het verhaal van de moderne kunst.
Adly Lamers

Nieuwjaarsborrel in PARK, rondleiding door Henk Visch 2017

STILLE DIALOOG bij Würth 14 februari 2018
Maar liefst 22 leden bezochten op 14 februari deze (kleine) expositie.
Stillevens ontstonden in de kunst tussen de 17e eeuw tot de 19e eeuw. Iedereen kent deze kunstvorm die het vooral te doen was om de bedrevenheid van de schilder(es) om vorm en kleur te tonen.
Vanaf de 19e eeuw verdween deze ‘verstilde’ vorm langzaam. In deze expositie bleek dat het al lang niet meer gaat om het tonen van de grote technische vaardigheden in de vorm van prachtige boeketten en veel landelijke taferelen. De stillevens die in deze expositie getoond worden hebben allemaal wat te vertellen over de inzichten, opvattingen en activiteiten van de kunstenaar. Dat blijkt te leiden tot prachtige objecten. Schilderijen, tafelstukken, glazen stolpen, een piano met honderden spijkers.
Er is werk van A. Rainer die zijn temperament toont in een ‘boeket’ bestaande uit felle zwarte strepen. En een prachtig schilderij van Ben Willikens die door de vorm en lichtinval in dit werk een band laat zien met de toenmalige architectuur (Rietveld c.s.). Je waant je echt in een prachtige ruimte. Het schilderij neemt dan ook een prominente plaats in tijdens deze expositie. De ontwikkeling van ‘het stilleven’ gaat verder omdat de werken een duidelijke link leggen met (bijvoorbeeld politieke) gedachten en activiteiten van de makers.
Werk van Antoni Tapies en Samaretta (een mouwloos onderhemd van porselein) reflecteert aan de periode waarin ze zijn gemaakt. De kunstenaar legt zijn maatschappelijke opvattingen neer in zijn ‘stilleven’. Er was ‘inpakwerk’ van de Bulgaarse kunstenaar Christo: een heel kamerameublement ingepakt in doeken waarbij de vorm van de objecten zichtbaar blijft. De expositie laat zien dat verschillende andere kunstvormen dan schilderijen zich lenen voor roerloze objecten. Stillevens als dialoog die weer dialoog ontlokken.
Marius de Jong

1e Biënnale Kunst in de Heilige Driehoek, 21 oktober
Een zeer interessante plek voor deze Biënnale. De drie kloosters waar de tentoonstelling plaatsvond waren mooie contemplatieve plekken in Oosterhout. Voor velen een verrassing. Ook de hedendaagse kunst was zeer mooi opgesteld in de kloosters, kapellen, gangen en tuinen. Het centrale thema is liefde, de belangrijkste van de drie goddelijke deugden. Een aantal kunstenaars hebben zich een tijd lang in het kloosterleven ondergedompeld en hebben zich zo laten inspireren. Zo heeft Carolein Smit zich laten inspireren zowel door de Paulusabdij als door de altaren hierin en door de traditie van de abdij, het pottenbakken. Zij maakte een aantal prachtige keramische beelden in relatie tot het leven van Christus maar met een hedendaags kritische visie. Bij de Benedictessen zagen we onder andere een olieverfschilderij van ‘Madonna de Mare Nostrum’ van Hansa Versteeg met een verwijzing naar de vluchtelingencrisis. Meerdere kunstwerken in de verschillende kloosters refereerden aan de vluchtelingencrisis. Marieke Bolhuis maakte beelden van materialen die ze vindt of krijgt. Zo maakte ze beelden met gebruik van overblijfsels van de textiele werken die de Benedictessen maakten en herstelden. Tijdens de rondleiding kregen we ook informatie over de architectuur en de geschiedenis van de kloosters. Voor sommigen was de Bossche School nieuw, een bouwwijze toegepast op kloosters in de Heilige Driehoek. Al met al een inspirerend bezoek en zeker de moeite waard om in de gaten te houden over twee jaar!
Marie-Louise Elias

Tentoonstelling ‘Between the Lines’ van Chiharu Shiota
Noord Brabants Museum 24 september 2017
Overweldigend is de ruimte gevuld met rode draden, die als een gewelf boven je hoofd hangen en je een ruimtelijk gevoel geven en verbonden zijn met stalen boten. ‘Uncertain Journey’ verbeeldt het avontuur en het leven van elk mens met andere mensen. Chiharu (geboren in Osaka 1972) is op zoek naar zichzelf en komt via Australië in Berlijn terecht. Ze ontmoet de performance kunstenaar Marina Abromovic waarvan ze leert om via performance haar eigen identiteit te ontdekken en te zien via foto’s try en go. Bij ’Earth en Blood’ gebuikt Shiota haar eigen lichaam als object en besmeerd het met aarde en verf en ervaart het als een tweede huid en ondanks dat ze het verwijdert blijft er altijd een deel met haar verbonden. Hoe ver ze gaat in de performance is te zien op de beelden van de video 'Wall' waarbij ze haar lichaam bedekt met ‘bloedvaten’ verborgen in het lichaam maar verbeeldt door slangetjes en rode vloeistof. Wat veel indruk op mij maakte was de verbondenheid die ontstaat tussen de zwarte draden en een witte jurk (Traces of Life). Het werk roept een herinnering op aan het lichaam in de jurk dat er niet meer is. ’The Key in the hand’ is een deel van de installatie van een grote tentoonstelling in Venetië. Het is een labyrinth van sleutels en rode draden en symboliseert herinneringen die door de rode draden aan boten verbonden worden.
Chiharu Shiota onderzoekt het verband tussen verleden en heden, object en herinnering. Het is een tentoonstelling waarin menselijke verhoudingen en herinneringen verbeeldend zijn weergegeven. En met dit gegeven nodigt het je uit om bij je eigen herinneringen stil te staan en ze in gedachten toe te voegen aan een rode draad. Dan begrijp je wat ze precies bedoelt met verbonden zijn. Met dank aan Paulien Berendsen die met passie ons kennis liet maken met ‘Between the Lines’ van Chiharu Shiota.
Kees den Teuling

Foto's Wilma Linders

Henk Eikenaar in Baarle Nassau, 4 mei 2017

Excursie 17 april Kasteel van Gaasbeek: Kairos Castle – de kunst van het juiste ogenblik
Curator: Joke Hermsen filosofe en schrijfster
Stelling van Joke Hermsen in haar essay voor de Maand van de Filosofie: “In de strijd tegen de klok (de Chronostijd) is de echte tijd uit het zicht geraakt. Kunst helpt ons het ‘juiste’ ogenblik te ontdekken- de Kairos-tijd. Het juiste ogenblik biedt ons inspiratie creativiteit en verandering: de kunsten”.
Joke Hermsen hoopte dat deze expositie de bezoeker deze twee gezichten van de tijd, zoals de Griekse filosofen dit noemden, zou ervaren. Om in het dagelijks leven af en toe een time-out te nemen van het dwingende van de kloktijd en zich dan open te stellen voor de Kunsten. Ze heeft daarvoor kunstwerken gekozen die op de een of andere manier een relatie met de tijd hebben. We zagen bijvoorbeeld van Maarten Baas ‘Grandfather’s Clock’. In de klok tekent een man wijzers en veegt ze weer uit.
‘Les Planetes’ van Corinne Mercadier, mysterieuze en donkere foto’s waarbij onduidelijk is waar het licht precies vandaan komt.
Er er was ook videowerk van Hans op de Beeck ‘Staging Silence’ (2). Hij laat daarin een tijdelijke wereld zien, namelijk die van suikerklontjes. En, die tijdelijke wereld, die is er ook: het Kasteel van Gaasbeek met zijn geschiedenis van tijdelijke samenleving en afbraak.
Wat ik ook een prachtig werk hier vond was een tekening van Mynke Buskens: ‘De steden en de hemel’. Een deel van de reeks Dieze. Citaat van Mynke Buskens: “Ik teken een utopisch model voor het leven: een plek tussen ergens en nergens“. Zie haar werk op:
www.stedelijkmuseumkampen.nl.
De kunstwerken vond ik over het algemeen zeer boeiend, mooi, onbegrijpelijk en fascinerend. Een heel breed aanbod, goed gekozen binnen dit thema.
Echter: er was zóveel. Er was de geschiedenistijd van het kasteel, de tijd in het ritme van de overal gedraaide muziek, de tijd in de kunstwerken, de ruimtes en de kunstwerken die vaak beiden niet echt tot hun recht kwamen. Dit gevoegd bij de stroom van bezoekers door de mooie smalle gangetjes van het kasteel, het geroezemoes, de uitleg van de gids en de zeer geïnteresseerde groep. Kortom: het was voor mij, die graag met rust en ruimte kunst wil beleven om me te laten inspireren, te veel. Ik vond dat het Kasteel en de curator hun doel voorbij geschoten zijn.
Eindconclusie: deze tentoonstelling in een witte ruimte, met hier en daar misschien wat muziek. Bij de koffie dan maar? ! Absoluut genieten.
Marianne Zantkuijl